Whistleblowing w Holandii – unikalna ustawa

W ostatnich tygodniach często słyszy się o zmianach prawnych związanych z procesem whistleblowing w różnych krajach. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (tzw. rozporządzenie MAR) wejdzie w Polsce w życie z dniem 3 lipca 2016. Zgodnie z rozporządzeniem podmioty prowadzące działalność na rynku finansowym będą zobligowane do wprowadzenia systemów skutecznego anonimowego zgłaszania nieprawidłowości. Mając na uwadze zmiany zachodzące w Polsce, warto zwrócić uwagę na rozwiązania dotyczące raportowania nieprawidłowości wprowadzane w innych państwach europejskich, w tym przypadku w Holandii.

Whistleblowing w Holandii, czyli „Dom dla sygnalistów”

Parlament Holandii 1 marca 2016 przyjął unikalną w skali globalnej ustawę dotyczącą whistleblowingu. Ustawa ma wejść w życie 1 lipca 2016, co stanowi termin bardzo zbliżony do daty wprowadzenia rozporządzenia MAR w Polsce.

Głównym bodźcem do zmian legislacyjnych w Holandii był wzrost liczby zgłoszeń nieprawidłowości przez pracowników na przestrzeni ostatnich lat. W dużej liczbie przypadków zgłaszający spotykali się
jednak z działaniami odwetowymi ze strony pracodawcy, takimi jak m.in. zwolnieniem z pracy czy degradacją zajmowanego stanowiska. Dlatego też instytucja whistleblowingu była niekorzystnie postrzegana przez pracowników, którzy obawiali się odwetu ze strony pracodawcy. Postanowiono zatem poprawić sytuację i bezpieczeństwo osób zgłaszających nieprawidłowości przy pomocy legislacji.

Na mocy ustawy powołano instytucję o nazwie House for Whistleblowers, która swoim zakresem obejmować będzie zarówno sektor publiczny, jak i prywatny. House for Whistleblowers składać się będzie z dwóch izb: doradczej i dochodzeniowo-śledczej. Zgodnie z nowymi przepisami, osoba chcąca zgłosić nieprawidłowość powinna w pierwszej kolejności zgłosić się do Izby doradczej, aby uzyskać rekomendacje co do dalszego działania. W wypadku, gdy pracownik zdecyduje się na dalsze postępowanie, będzie on zobligowany do podjęcia próby wyjaśnienia i rozwiązania zgłaszanej nieprawidłowości w ramach swojej organizacji. Warto zaznaczyć, że zgodnie z ustawą, instytucje zatrudniające więcej niż 50 pracowników zobowiązane są do wprowadzenia własnych procedur whistleblowingu.

W przypadku, gdy pierwszy etap nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, osoba zgłaszająca powinna zwrócić się do drugiej izby – Izby dochodzeniowo-śledczej. Izba dochodzeniowo-śledcza zgodnie  z ustawą upoważniona jest do samodzielnego prowadzenia dochodzenia lub przekazania sprawy bezpośrednio do prokuratury.

Warto zawrócić uwagę, że wątpliwą kwestią jest sytuacja, w której pracownik po odbyciu konsultacji w Izbie doradczej nie zdecyduje się jednak podjąć działań wyjaśniających w ramach własnej organizacji. W takim wypadku Izba doradcza musi zachować poufność i nie może ujawniać zgłoszonych nieprawidłowości innym instytucjom, włączając w to również Izbę dochodzeniowo-śledczą. Dotyczy to również nieprawidłowości, mających negatywny wpływ na społeczeństwo czy środowisko. Takie regulacje mogą wydawać się kontrowersyjne, jednak z drugiej strony zapewniają większą anonimowość i bezpieczeństwo osobom zgłaszającym nadużycia.

Co ważne, ustawa zabrania pracodawcom podejmowania procedur dyscyplinarnych w stosunku do osób zgłaszających nieprawidłowości i nadużycia. Aby w pełni podlegać ochronie zgłoszenie musi nosić trzy znamiona:

  1. Uzasadnione podstawy wystąpienia nieprawidłowości.
  2. Zgłoszenie nieprawidłowości w dobrej wierze.
  3. Postępowanie pracownika z należytą starannością (due care) zarówno w kwestiach proceduralnych, jak i merytorycznych.

Holenderskie rozwiązanie jest zupełnie nowym podejściem do problematyki raportowania nieprawidłowości. Jako że ustawa nie weszła jeszcze w życie, niemożliwym jest ocenienie jej skuteczności w kontekście problematyki zgłaszania nadużyć.

Źródła:

Udostępnij
Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn56Share on Google+0

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *