Ochrona sygnalistów w kontekście Rekomendacji Rady Europy

W 2014 roku Komitet Ministrów Rady Europy sformułował Rekomendacje (CM/Rec 2014/7) dla państw członkowskich określające podstawowe ramy instytucjonalne oraz prawne mające zapewnić dostateczny poziom ochrony sygnalistów. Warto wskazać, iż Rekomendacje nie są jedynym aktem prawnym postulującym wprowadzenie mechanizmów ochrony w stosunku do osób sygnalizujących nieprawidłowości. Bezpośrednio obszar ten regulowany jest na przykład w Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych Przeciwko Korupcjioraz w Cywilnoprawnej Konwencji Rady Europy o Korupcji.

Zasadniczym zagadnieniem podniesionym w Rekomendacjach jest zaproponowanie jednolitej definicji sygnalisty, rozumianego, jako podmiot, który raportuje lub ujawnia informacje w trosce o dobro publiczne w ramach wykonywania pracy w sektorze prywatnym lub publicznym.

Uwaga zwrócona jest również na potrzebę uregulowania funkcjonowania kanałów właściwych dla raportowania oraz ujawniania informacji, zarówno w ramach samej organizacji, ujawnień kierowanych do regulatora i organów ścigania, jak również przekazywania informacji do opinii publicznej. Wybór właściwego kanału zależeć ma zawsze od indywidualnych okoliczności sprawy. Złożone zawiadomienia powinny zostać poddawane natychmiastowej weryfikacji, a właściwy organ zobowiązany jest do powiadomienia sygnalisty o podjęciu działania w wyniku złożonego zawiadomienia.

Co więcej, sygnalistom powinny zostać zapewnione gwarancje poufności oraz ochrona przed bezpośrednimi oraz pośrednimi formami odwetu ze strony pracodawcy, a więc przed zwolnieniem, zawieszeniem, degradacją, utratą możliwości awansu, karnymi przeniesieniami, zmniejszeniem wynagrodzenia, czy też w skrajnym przypadku, mobbingiem.

Głównym celem, jaki przyświecał powstawaniu Rekomendacji jest zaproponowanie skutecznych i efektywnych ram normatywnych dla propagowania oczekiwanych rekacji i zachowań oraz dla ochrony sygnalistów. Zwrócono uwagę, iż sygnalizowanie jest zazwyczaj utrudnione ze względu na ogólna niechęć do „donosicielstwa” w ramach własnej organizacji oraz z uwagi na strach przed odwetem pracodawcy. Rekomendacje należy traktować jako wsparcie przeglądu krajowych regulacji oraz swoistego rodzaju przewodnik przy przeprowadzaniu niezbędnych zmian. Każda organizacja powinna zadbać o integralność kultury korporacyjnej, podniesienie świadomości i stworzenie skutecznych mechanizmów ochrony, które zapewnią bezpieczeństwo potencjalnym informatorom.

Polski system prawny czeka spore wyzwanie w kontekście wdrożenia praktyk płynących  z Rekomendacji, gdyż jak dotychczas obszar ten w Polsce oceniany jest jako niekompletny (zobacz nasz wcześniejszy wpis dotyczący sygnalistów). Zarzutem, który się pojawia wydaje się być brak kompleksowego i jednolitego uregulowania tej kwestii, a jedynie funkcjonowanie  regulacji prawnych jedynie w niektórych obszarach. Nie jesteśmy jednak w tym problemie odosobnieni – jak wynika z zeszłorocznego raportu Transparency International, jedynie tylko kilka państw może pochwalić się odpowiednim zaadresowaniem zagadnienia w krajowym porządku prawnym.

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *